Południowa Portugalia - Costa Alentejana - plaża
Portugalia

Południowa Portugalia: Costa Alentejana i Costa Vicentina – co zobaczyć? Przewodnik

Costa Vicentina i Costa Alentejana to prawdziwy raj na ziemi. Zachodnie wybrzeże Portugalii zachwyca cudownymi plażami otoczonymi klifami i uroczymi miejscowościami.

Odkryj Costa Alentejana i Costa Vicentina – zachodnie wybrzeże południowej Portugalii

Zachodnie wybrzeże południowej Portugalii to prawdziwy cud natury. Oficjalnie nosi dość długą nazwę: Parque Natural do Sudoeste Alentejano e Costa Vicentina.

Region rozciąga się na długości 110 km i obejmuje obszar od  São Torpes (region Alentejo) po Burgau (region Algarve) i można go podzielić na dwa wybrzeża:

  • Costa Alentejana – w Alentejo Litoral, począwszy od São Torpes po rzekę Seixe (port. rio Seixe) stanowiącą naturalną granicę regionów Alentejo i Algarve;
  • Costa Vicentina – w Algarve, od Odeceixe po Burgau.

Niektórzy skrótowo nazywają cały region po prostu Costa Vicentina.

Wybrzeże zachodnie Portugalii to bez dwóch zdań jeden z najpiękniejszych regionów kraju. Nie tak popularny, jak południowe wybrzeże Algarve czy plaże północy i części centralnej. Z niewiadomej przyczyny tutejsze plaże często pomijane są w rankingach najpiękniejszych plaż Portugalii, bardzo niesprawiedliwie. Być może ze względu na utrudnioną dostępność niektórych z nich?

Jak to wygląda w praktyce? Znajdziemy tu plaże łatwo dostępne i turystyczne, a także mniej popularne, leżące poza szlakiem i z trudnym dostępem, po dzikie, a nawet w ogóle niedostępne dla ludzkich stóp. Jednego można być pewnym: zachodnie wybrzeże Portugalii gwarantuje bliskość przyrody i niezapomniane widoki, niektóre o iście rajskich sceneriach.

Uwaga! Bądźmy ostrożni, spacerując wzdłuż klifów. Niektóre są niestabilne i mogą się zapaść do oceanu, a już sama nasza nieuwaga lub poślizgnięcie także może mieć tragiczne skutki – zachowajmy bezpieczną odległość i nie zbliżajmy się do krawędzi.

Południowa Portugalia - Costa Vicentina i Costa Alentejana - klify
Majestatyczne klify zachodniego wybrzeża południowej Portugalii

Costa Alentejana i Costa Vicentina – co zwiedzać?

Poniżej znajdziesz najciekawsze miejsca, które warto odwiedzić: od północy na południe.

Najpiękniejsze miasta i wioski + ciekawe miejsca

Sines

W Sines urodził się Vasco da Gama

Miasto Sines oficjalnie nie należy jeszcze do wybrzeża parku, ale jako że plaża São Torpes (północny kraniec Costa Alentejana) znajduje się tuż pod miastem, warto także i je zwiedzić. W Sines urodził się Vasco da Gama, odkrywca drogi morskiej do Indii.

Ciekawostka:

Praia de São Torpes znana jest z ciepłej wody, która uchodzi do oceanu z pobliskiej elektrowni. Plaża ta uważana jest za najcieplejszą w całej Portugalii, a woda podobno osiąga temperaturę nawet 30 st. C.  Mieszkańcy rekomendują plażowanie podczas odpływu.

Niestety, będąc na tej plaży woda akurat była lodowata jak zawsze… Nie wiem, co poszło nie tak, ale zamiast wody jak z francuskiej riwiery Saint-Tropez, była tylko woda jak z zamrażalnika… Pech?

Porto Covo

Po lewej Praia da Gaivota, po prawej Praia do Banho

Niewielka rybacka miejscowość Porto Covo słynie przede wszystkim z wakacyjnej atmosfery i pięknych plaż. A jest w czym wybierać! Od mniej uczęszczanych po bardziej turystyczne, dzikie lub strzeżone, także te dla nudystów.

Szczególnie warto zobaczyć niewielką zatokę rybacką przy plaży Praia da Baía de Porto Covo. Piękne widoki zapewnią nam także trzy położone obok siebie plaże: połączone mostkiem Praia do Banho i Praia da Gaivota oraz Praia Pequena. Godna polecenia jest też Praia Grande de Porto Covo – idealna na plażowanie.

Ilha do Pessegueiro i Forte do Pessegueiro

Południowa Portugalia - Costa Alentejana - Ilha do Pessegueiro
Pocztówkowy widok na wyspę Ilha do Passegueiro

W pobliżu Porto Covo znajduje się słynna wyspa Ilha do Pessegueiro. Najpiękniejszy widok krajobrazowy widoczny jest z drogi biegnącej od wzgórza ku wybrzeżu.

Niedaleko bezludnej wyspy znajdziemy także ruiny fortu z XIX wieku – Forte do Pessegueiro.

Jadąc na południe, warto udać się na piękną, ogromną plażę Praia do Malhão.

Porto de Pesca das Barcas

Widok z klifu na Porto de Pesca das Barcas

Zaledwie 2,5 km od miejscowości Vila Nova de Milfontes znajduje się malutki port rybacki Porto de Pesca das Barcas oraz dzika plaża Praia do Porto das Barcas. Port najlepiej podziwiać właśnie z klifu przy plaży.

Vila Nova de Milfontes

Południowa Portugalia - Costa Alentejana - Vila Nova de Milfontes
Kadr z codziennego życia w Vila Nova de Milfontes

Ta rybacka miejscowość nazywana jest przez mieszkańców Portugalii Księżniczką Alentejo, czyli Princesa do Alentejo. Przydomek zawdzięcza wyjątkowemu pięknu, jakie otacza miasteczko: błękit Oceanu Atlantyckiego łączy się z wpadającą do niego rzeką Mira (port. rio Mira), a i od strony lądu bez problemu odnajdziemy sielskie, iście alenteżańskie równinne krajobrazy traw i dębów korkowych.  

Najpiękniejsze plaże w okolicy to Praia da Franquia, Praia De Vila Nova Milfontes  i Praia do Farol. Po drugiej stronie mostu, jadąc w kierunku Almograve, jest ogromna plaża Praia das Furnas.

Natomiast Praia do Patacho to plaża o nieoczywistej urodzie… Ma za to oczywisty wrak statku (także o nieoczywistej urodzie) – to taka ciekawostka, gdyby kogoś to interesowało.

Almograve

Południowa Portugalia - Costa Alentejana - Almograve - wydmy
Niesamowite widmy zaraz obok Praia de Almograve

Malutka miejscowość, przy której znajduje się jedna z najbardziej znanych plaż wybrzeża Alentejo: Praia de Almograve oraz szerokie, piękne wydmy, które w ogóle nie przypominają tych z portugalskiego wybrzeża.

Osobiście bardziej przypadła mi do gustu nieco mniejsza plaża obok – Praia de Nossa Senhora, Almograve. Jest bardziej kameralna i urozmaicona pięknie uformowanymi kamieniami. Idealna na odpoczynek i buszowanie po skałach.

Na lewo od Praia de Almograve są jeszcze trzy mniejsze plaże widokowe: Praia da Poça do Buraco, Praia dos Carriços i Praia da Barca Grande. A na samym końcu drogi znajdziemy malutki port rybacki – Porto de Pesca de Lapa de Pombas.

Odemira

Stare miasto w Odemira sennie zaprasza wszystkich wędrowców

Senne miasteczko położone ok. 20 km od oceanu. Warto je odwiedzić choćby po to, by poczuć leniwy byt regionu Alentejo, zobaczyć tutejszą architekturę oraz napić się kawy nad rzeką Mira.

Cabo Sardão

Południowa Portugalia - Costa Alentejana - Praia do Cavaleiro
Praia do Cavaleiro w okolicy Cabo Sardão

Przylądek Cabo Sardão to najbardziej wysunięty na zachód punkt wybrzeża Alentejo. Znajduje się tu latania morska Farol do Cabo Sardão.

W niedalekiej odległości (zaledwie 2 km samochodem + dojście) jest natomiast jedna z najpiękniejszych plaż AlentejoPraia do Cavaleiro. Warto wpisać ją sobie jako obowiązkowy punkt wycieczki. Plaża jest nieoznaczona i prawdopodobnie najczęściej uczęszczana jedynie przez lokalnych mieszkańców. Naprawdę warto ją zobaczyć i zaplanować na niej dłuższy pobyt.

Porto das Barcas

Przydrożne klatki i sieci rybackie - standardowy widok w Porto das Barcas

Zaledwie 3 km od miejscowości Zambujeira do Mar znajduje się malutki port rybacki Porto das Barcas, z którego na piechotę, warto udać się szlakiem do jednej z najpiękniejszych plaż regionu: Praia do Tonel.

Uwaga! Widok z klifów na plażę Tonel jest wspaniały (warto ją zobaczyć choćby z góry), jednak sama plaża jest trudno dostępna – aby do niej zejść, musimy wspomagać się linami zaczepionymi na stałe w skałach.

Zambujeira do Mar

Praia dos Alteirinhos w Zambujeira do Mar

To kolejna wioska rybacka, znana z cudownych plaż i malowniczych klifów. Najbardziej znana plaża to Praia da Zambujeira do Mar, będąca głównym miejscem wypoczynku turystów. Osobiście bardzo spodobała mi się Praia dos Alteirinhos, z której na piechotkę można dojść do Praia das Costas do Lajão (zarówno dołem, po piasku, jak i górą – szlakiem wzdłuż klifów).

W Zambujeira do Mar znajduje się też camping Villa Park Zambujeira, który mogę polecić z czystym sumieniem. Jest świetnie wyposażony, czysty i spokojny. Pola namiotowe podzielone są na mniejsze strefy oddzielone drzewami i krzewami, dzięki czemu można mieć nieco więcej prywatności. Jestem na tak!

A Azenha do Mar

Południowa Portugalia - Costa Alentejana - A Azenha do Mar
Schody do... oceanu? Widoki z kawiarni w wiosce A Azenha do Mar

Malutka wioska rybacka położona przy plaży Praia da Azenha do Mar. Znajduje się tu bar położony tuż nad klifem, z naprawdę pięknym widokiem.

Ciekawostka: wszystkie ulice w wiosce (a jest ich aż 12) nazwane są „po rybacku” – jest np. ulica Rybaków, ulica Diabła Morskiego czy ulica Mątwy.

Niecałe 3 km stąd, na północ od wioski, znajduje się jedna z najpiękniejszych plaż całego zachodniego wybrzeża: Praia da Amália. Godna polecenia jest także położona jeszcze bardziej na północ Praia dos Machados (nie mam jednak pojęcia, w jaki sposób zejść do niej z klifów, ale sam widok z góry warty jest jej odwiedzenia).

Odeceixe

Południowa Portugalia - Costa Vicentina - Odeceixe
Klify w Odeceixe na szlaku Rota Vicentina

Turystyczna miejscowość Odeceixe to brama do Algarve, rzeka Seixe (port. rio Seixe) stanowi naturalną granicę dla regionów Alentejo i Algarve. Warto zobaczyć samo miasteczko, jak i jego zachodnią część nazwaną tak samo, jak najsłynniejsza tutejsza plaża – Praia de Odeceixe.

Zaraz obok znajduje się plaża dla naturystów Praia das Adegas. Podczas odpływu warto wybrać się na spacer i przejść wzdłuż od Praia de Odeceixe do Praia das Adegas (lub odwrotnie), aby zobaczyć charakterystyczne groty uformowane z klifów.

 Uwaga! Najlepiej podziwiać je z bezpiecznej odległości, klify są niestabilne! Ważne, by spacer zaplanować podczas odpływu, gdyż w czasie przypływu przejście jest niemożliwe.

Jadąc z Odeceixe do Praia de Odeceixe, będziemy mogli zatrzymać się w punkcie widokowym Miradouro da Ribeira de Seixe, z którego można podziwiać krajobraz rzeki Seixe.

Aljezur

Miasteczko Aljezur to idealna opcja dla osób poszukujących nieco spokoju w Algarve. Miejscowość nie jest aż tak zatłoczona, jak Albufeira czy Portimão. Aljezur słynie ze słodkich ziemniaków, czyli batatów (port. batata doce).

Carrapateira

Niewielka wioska Carrapateira znana jest z dobrych warunków do surfowania i małych domków położonych na zboczu.

Cabo de São Vicente

Przylądek Świętego Wincentego uważany jest za koniec Europy – to najdalej wysunięty na południowy-zachód skrawek kontynentu. Znajduje się tu latarnia morskaFarol do Cabo de São Vicente – podobno jedna z najmocniej świecących w całej Europie.

To, co wzbudza największy szacunek w tym miejscu, to potęga natury. Wysokie klify i z hukiem rozbijające się o nie fale oceanu zachwycają i przerażają jednocześnie. 

Nieopodal znajduje się twierdza obronna Beliche przez stulecia chroniąca portugalskie wybrzeże przed piratami i korsarzami.

Sagres

Południowa Portugalia - Costa Vicentina - Sagres
Majestat natury z Farol de Sagres w tle

Niewielkie miasteczko na południowo-zachodnim krańcu Portugalii, w regionie Algarve. W okolicy warto zobaczyć twierdzę obronną Fortaleza de Sagres z czasów Henryka Żeglarza, kaplicę, różę wiatrów oraz latarnię morską Farol de Sagres.

Zaledwie 8 km od Sagres znajduje się malutka miejscowość Vila do Bispo, którą także warto odwiedzić.

Burgau

Malutka miejscowość Burgau to punkt końcowy (albo początkowy – w zależności od perspektywy) obszaru Costa Vicentina. Przy odrobinie szczęście będziemy mogli zaobserwować delfiny – warto zapisać się na dedykowaną ku temu wycieczkę z agencją turystyczną.

Plaże Costa Alentejana i Costa Vicentina

To, co najbardziej zachwyca w zachodnim wybrzeżu Portugalii to wszechobecna natura. Ogrom oceanu, wielkie, zapierające dech w piersi klify, fale rozbijające się o skały (wzbudzające jednocześnie lekki niepokój), klimat i charakterystyczna dla regionu roślinność… Oj, długo by wymieniać. A wszystko to na wyciągnięcie ręki i często bez tłumu turystów.

Najbardziej zaskoczyła mnie różnorodność plaż i trudna dostępność do wielu z nich. Na północy i w centralnej Portugalii, a także w wielu miejscach w Algarve plaże są raczej łatwo osiągalne, można zaparkować samochód i siup, pobiec na plażę.

W Costa Alentejana i Costa Vicentina owszem bardzo dużo plaż – zwłaszcza tych w bardziej turystycznych miejscowościach – dostępnych jest dla każdego. Istnieje jednak wiele trudnodostępnych, mniej turystycznych lub po prostu dzikich lub tylko widokowych plaż.

Już sam dojazd autem do nich, a potem zejście jest prawdziwą przygodą. Niektóre w ogóle nie są dostępne dla ludzkich stóp. Otoczone jedynie stromymi klifami wyglądają przepięknie, a jednocześnie wzbudzają szacunek do natury.

TOP 6: Najpiękniejsze plaże Costa Vicentina i Costa Alentejana

Poniżej przedstawiam subiektywny ranking sześciu najpiękniejszych plaż, które absolutnie mnie zachwyciły. Przeczytaj poniżej, które z nich zasłużyły na wyróżnienie i dlaczego.

6. Praia de Nossa Senhora (Almograve)
Charakterystyczne łupki pomiędzy plażami Praia de Nossa Senhora (Almograve) a Praia de Almograve

Położona na prawo od słynnej Praia de Almograve. Jest mniejsza i bardziej kameralna, podczas odpływu spokojnie można przejść z jednej plaży na drugą. Praia de Nossa Senhora jest o tyle ciekawa, że po prawej stronie ma część piaszczystą, a po lewej niesamowite formacje łupkowe.

Szare łupki wyżłobione w jednym kierunku robią naprawdę niesamowite wrażenie, a do tego tworzą ciekawe niecki wodne.

Lokalizacja: bardzo łatwa. Dostępność plaży oceniam na bardzo łatwą. Spokojnie można się na nią wybrać całą rodziną, parking jest tuż przy plaży. Dojście do niej nie stanowi żadnej trudności.

5. Praia da Ilha do Pessegueiro (Porto Covo)
Południowa Portugalia - Costa Alentejana - Praia da Ilha do Pessegueiro
Zachwycające formacje skalne w Praia da Ilha do Pessegueiro, słynna wyspa w tle

Piękna, ciekawa plaża z widokiem na bezludną wyspę Ilha do Pessegueiro. Znajdziemy tu i piaszczyste wybrzeże, i interesujące formacje skalne o różnorakich kształtach. Plaża nie jest zbyt tłoczna, spokojnie można znaleźć prywatny kącik dla siebie. Już samo zejście na plażę robi niesamowite wrażenie!

Lokalizacja: bardzo łatwa. Plaża jest łatwo dostępna dla całej rodziny. Dojście do plaży jest bardzo łatwe, a parking znajduje się niedaleko plaży.

4. Praia do Malhão (Vila Nova de Milfontes)
Południowa Portugalia - Costa Alentejana - Praia do Malhão
Praia do Malhão: Niecki wodne z rozgrzaną wodą i malowniczy widoki na fale oceanu

Jest to ogromna, piaszczysta plaża o kilku zejściach. Miejsce, które szczególnie mnie zachwyciło, znajduje się na samym końcu drogi (dojazd do końca parkingu) i zejście na Zona naturista (część dla naturystów) po lewej stronie. To mniejsza, bardziej kameralna plaża, nudystów w zasadzie tam nie było.

Miejscówka, która była naprawdę wyjątkowa to niewielka przestrzeń ukryta między skałami z drobniutkim piaskiem i nieckami wodnymi położonymi na skałach z widokiem na ocean. W basenikach skalnych była cieplutka woda, idealna do moczenia nóg i podziwiania fal oceanu. Miejsce wprost idealne na dłuższy odpoczynek.

Lokalizacja: łatwa. Sam dojazd do plaży wiedzie przez nieutwardzone drogi (ale zwykła osobówka powolutku spokojnie da radę dojechać bez żadnych problemów). Na miejscu jest mnóstwo miejsc parkingowych, a na plażę prowadzą podesty. Można bez obaw wybrać się tutaj całą rodziną.

3. Praia do Tonel (Zambujeira do Mar)
Południowa Portugalia - Costa Alentejana - Praia do Tonel
Gruba lina i metalowy pręt w skale zwiastują zejście do Praia do Tonel

Przepiękna, mała plaża, niezatłoczona i otoczona zewsząd klifami. Widoki po prostu bajkowe! To, co zaskoczyło mnie najbardziej, to ukryte zejście, nieoczywiste na pierwszy rzut oka. Najpierw trzeba było obejść klify z lewej i prawej strony, by po chwili odkryć niewielką ścieżkę prowadzącą w dół, dość stromą.

Mniej więcej w połowie drogi pojawiają się liny na stałe przywiązane do metalowych prętów wbitych w skały. Jedyne dojście do plaży to schodzenie w dół po linach. Uwaga! Jeśli się przewrócimy, biada i krzyż na drogę… Bądźmy ostrożni.

Lokalizacja: trudna. Już sam dojazd do plaży to zagadka (trzeba jechać przez wertepy – jest to jak najbardziej możliwe, ale uwaga na podwozie w osobówkach). Inna trasa wiedzie pieszo – wystarczy zaparkować auto przy wiosce rybackiej Porto das Barcas i podążać szlakiem Rota Vicentina wiodącym przez klify. Samo zejście na plażę jest bardzo trudne, dobre dla osób sprawnych, aktywnych i lubiących adrenalinę. 

2. Praia da Amália (Zambujeira do Mar)
Południowa Portugalia - Costa Alentejana - Praia da Amalia
Zapierający dech w piersi widok na Praia da Amália

To plaża, której nie da się zapomnieć! Prowadzi do niej ścieżka jak w buszu, bardzo urokliwa i przyjemna. Najpierw idziemy praktycznie cały czas w cieniu, by pod koniec zobaczyć niesamowity krajobraz! Wysokie klify, drobny piasek, ciekawe formacje skalne, kaskada wodna spływająca po skałach – raj na ziemi!  

Lokalizacja: średnio trudna. Ogólnie dostępność do plaży nie jest bardzo trudna, ale trzeba się nastawić na dłuższy dojazd, a potem spacer (ok. 15-20 minut). Dojazd autem do plaży wiedzie przez nieutwardzone drogi (niezbędny GPS), po zaparkowaniu czeka nas jeszcze spacer cienistym szlakiem (zresztą bardzo ładnym). Samo zejście do plaży jest łatwe, prowadzą do niej drewniane schody. 

1. Praia do Cavaleiro (Zambujeira do Mar)
Południowa Portugalia - Costa Alentejana - Praia do Cavaleiro
Praia do Cavaleiro - najpiękniejsza plaża Costa Alentejana

Mała, bardzo kameralna plaża o niesamowitym położeniu. Stając na klifach przy zejściu aż trudno uwierzyć w otaczający krajobraz. Z jednej strony widzimy ogromne klify i uderzające o nie fale, a zaraz obok zejście na plażę jak z egzotycznych pocztówek. To widok, którego się nie zapomina.

Lokalizacja: średnio trudna. Sam dojazd nie jest jakoś specjalnie problematyczny, jednak niezbędny jest GPS (brak jakichkolwiek drogowskazów po drodze). Na końcu polnej drogi jest miejsce, w którym spokojnie może zaparkować kilka aut (tak na 5-6 samochodów). Samo zejście jest łatwe – do plaży prowadzą schodki.

Zachodnie wybrzeże Portugalii – z plecakiem wśród klifów

Costa Alentejana i Costa Vicentina to prawdziwy raj dla miłośników trekkingu i pieszych wycieczek wśród natury. Czeka tu na nas do przemierzenia ok. 450 km różnorodnych szlaków – to Rota Vicentina (sprawdź tutaj oficjalną stronę Rota Vicentina).

Znajdziemy tu zarówno szlaki zaczynające i kończące się w tym samym miejscu, jak i ścieżki o różnych punktach początkowych i końcowych. Krótkie i długie, mniej i bardziej wymagające – każdy znajdzie odpowiedni szlak dla siebie.

Niewątpliwie najbardziej godnymi polecenia są dwa najdłuższe szlaki (można je robić etapami):

  • Caminho Histórico (sprawdź tutaj oficjalny opis szlaku) – to Szlak Historyczny – składa się z 13 etapów i 263 km, przecina najważniejsze miasta i wioski regionu, o bogatym kontekście historycznym i kulturowym;
  • Trilho dos Pescadores (sprawdź tutaj oficjalny opis szlaku) – to Szlak Rybacki – składa się z 13 etapów i 226,5 km, biegnie cały czas wzdłuż oceanu, podążając ścieżkami prowadzącymi do plaż i łowisk używanymi od lat przez miejscowych. Zapewnia niesamowite widoki – praktycznie cały czas maszerujemy wzdłuż klifów, podziwiając przepiękne plaże, bezmiar oceanu i wydmy z różnorodną roślinnością.
Południowa Portugalia - Costa Vicentina - Rota Vicentina - szlak
Oznaczenie szlaku Rota Vicentina
Południowa Portugalia - Costa Vicentina - Rota Vicentina
Szlak Rybacki - Trilho dos Pescadores - cały czas biegnie wzdłuż klifów

Costa Vicentina i Costa Alentejana a niesamowita przyroda

Na uwagę zasługuje też specyficzna przyroda regionu. Występuje tu różnorodna roślinność: od śródziemnomorskiej, przez północnoatlantycką, a nawet afrykańską! Co zaskakuje najbardziej?

Bocianie gniazda na klifach

W niektórych miejscach będziemy mogli podziwiać bocianie gniazda uwite na klifach, tuż nad przepaścią. Coś niesamowitego! Czy wiesz, że to jedyne miejsce na świecie, gdzie bociany gniazdują na klifach morskich?

Południowa Portugalia - Costa Alentejana - bocian na klifie
Czy widzisz bocianie gniazdo na tym zdjęciu?

Czystek ladanowy o intensywnym aromacie

Na uwagę zasługuje także czystek ladanowy (Cistus ladanifer) po portugalsku znany jako esteva. To specyficzny gatunek czystka, na którego listkach gromadzi się ladanum. Jest to żywica – gęsta i wonna, której zadaniem jest ochrona rośliny przed palącym słońcem.

Wydziela intensywny balsamiczny, ziołowo-żywiczny aromat, który z łatwością można wyczuć podczas spaceru wzdłuż klifów. Bardzo przyjemne doznanie, aż miło spacerować wśród takich aromatów.

Południowa Portugalia - Costa Alentejana - czystek ladanowy
Niepozorny krzak, a pachnie nieziemsko - czystek ladanowy

Zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *